اوراق تجاری چیست؟

اوراق تجاری اسناد بدون تضمین کوتاه مدتی هستند که به وسیله شرکت ها و برای افزایش وجوه نقد در کوتاه مدت و اغلب برای تامین مالی نیازهای سرمایه در گردش منتشر می شود. اوراق تجاری (بر حسب ارزش دلاری منتشر شده) یکی از بزرگترین ابزارهای بازار پول محسوب می شود. به نحوی که میزان اوراق تجاری منتشر شده در سال 2007 میلادی بالغ بر 2 تریلیون دلار می شد. یکی از دلایلی که در خصوص انتشار حجم بالای اوراق تجاری می توان بیان کرد، این است که شرکت های با رتبه اعتباری بالا اغلب می توانند وجوه مورد نیاز خود را به جای استقراض مستقیم از بانک ها، با نرخ بهره کمتر و از راه انتشار اوراق تجاری تامین کنند.  در واقع، اگرچه در بین سال های 1965 تا 1990، وام های تجاری عمده دارایی های مربوط به ترازنامه بانک ها را تشکیل می داد، اما از سال 1990 به بعد ارزش خود را از دست دادند. این روند بیانگر رشد بازار اوراق تجاری است.

به طور معمول سرمایه گذارها، اوراق تجاری را از زمان انتشار تا موعد سررسید آن نگهداری می کنند. به همین دلیل بازار ثانویه فعالی برای اوراق تجاری وجود ندارد. از آنجا که اوراق تجاری به طور فعالانه معامله نمی شود و به دلیل اینکه این اوراق یک بدهی تضمین نشده محسوب می شود، رتبه اعتباری شرکت منتشر کننده اوراق تجاری نقش بسزایی در تعیین قابلیت خرید و فروش اوراق تجاری ایفا می کند. رتبه اعتباری می تواند حاوی اطلاعاتی از قبیل توانایی شرکت ناشر در بازپرداخت وجوه استقراض شده و قابلیت مقایسه اوراق تجاری شرکت های مختلف، برای سرمایه گذارهای بالقوه باشد.

در اوایل دهه 2000 میلادی، رکود اقتصادی در اقتصاد ایالات متحده آمریکا سبب شد رتبه اعتباری بسیاری از بزرگترین ناشران اوراق تجاری افت کند. برای مثال، تنزل رتبه اعتباری جنرال موتورز از ناشر درجه یک به ناشر درجه دو، تاثیر شدیدی بر بازارهای اوراق تجاری گذاشت. شرکت تایکو انترنشنال از دیگر ناشران اوراق تجاری بود که با تنزل رتبه اعتباری آن از ناشر درجه یک به ناشر درجه 2، سبب شد تقاضا برای اوراق تجاری آن بسیار کاهش یابد. این شرایط سبب شد شرکت ها برای تامین و دسترسی به وجوه مورد نیاز خود به سمت بازارهای بدهی بلند مدت حرکت کنند. بنابراین، کاهش تعداد ناشران معتبر اوراق تجاری در اوایل دهه 2000 میلادی، برای اولین بار سبب کاهش حجم اوراق تجاری در 40 سال گذشته شد. در تابستان سال 2007 میلادی، بازار اوراق تجاری با بحران اعتبار شدیدی مواجه شد. در این شرایط ناشران برای یافتن خریدارانی برای اوراق تجاری سررسید شده خود با مشکل مواجه شدند.  از آنجا که بخشی از عواید مورد استفاده برای خرید سرمایه گذاری ها، مربوط به وام های رهنی پرداختی به افراد کم اعتبار بود، میلیاردها دلار از اوراق تجاری با پشتوانه دارایی ها با ضرر و زیان مواجه شدند. نتیجه این شرایط سبب افت شدید دیگری در ارزش دلاری بازارهای اوراق تجاری شد. هرچه رتبه اعتباری ناشر اوراق تجاری وضعیت بهتری داشته باشد، نرخ بهره آن نیز کمتر خواهد بود.

ناشران اوراق تجاری که رتبه اعتباری آنها کمتر از رتبه اعتباری ممتاز است، اغلب اوراق تجاری خود را به خط اعتباری که از یک بانک تجاری دریافت کرده اند، ارجاع می دهند. در این حالت، چنانچه ناشر قادر به پرداخت بدهی در موعد سررسید نباشد، بانک توافق می کند تا مبلغ تعهد شده را پرداخت کند. این کار موجب کاهش ریسک خریدار اوراق تجاری و کاهش نرخ بهره (و افزایش رتبه اعتباری) آن می شود. در سایر شرایط، ناشر، خط اعتباری را با یک بانک تنظیم کرده و چنانچه وجوه موجود در سررسید جوابگوی بازپرداخت اوراق تجاری منتشر شده نباشد، ناشر به برداشت از خط اعتباری اقدام می کند. با این حال، با شروع رکود اقتصادی در اوایل و اواسط دهه 2000 میلادی و کاهش رتبه اعتباری ناشران اوراق تجاری، وجود خط اعتباری در نزد بانک ها، اثر بخشی چندانی نداشت. به طوری که بانک ها زمانی حاضر به اعطای خط اعتباری می شوند که مشتریان از سایر خدمات بانکی (مانند وام) استفاده کنند.

فرایند معاملاتی اوراق تجاری

اوراق تجاری به دو روش مستقیم، از راه پرسنل فروش خود ناشر و غیر مستقیم، از راه کارگزاران و معامله گران به فروش می رسد. اغلب فروش اوراق تجاری از راه کارگزاران و معامله گران، هزینه های زیادتری را برای ناشر به همراه دارد و سبب افزایش هزینه انتشار می شود. از طرف دیگر معامله گران، فروش کل اوراق تجاری منتشر شده را تضمین می کنند.

بازده اوراق تجاری

بازده اوراق تجاری مانند اوراق خزانه، بر مبنای نرخ تنزیل اعلام می شود. نرخ تنزیل دارندگان اوراق تجاری، برابر است با تفاوت درصد سالانه میان قیمت پرداختی برای اوراق تجاری و ارزش اسمی آن با در نظر گرفتن 360 روز در سال.

مقالات

نظرات بسته هستند