بازار پول چیست؟

بازارهای پول به منظور انتقال وجوه مالی از افراد، شرکت ها و واحدهای دولتی که در کوتاه مدت دارای مازاد وجوه مالی هستند (تامین کنندگان وجوه مالی)، به عاملان اقتصادی، که نیازمند وجوه مالی کوتاه مدت هستند (مصرف کنندگان وجوه مالی)، استفاده می شود. در بازارهای پول ابزارهای بدهی کوتاه مدت (یعنی آن دسته از اوراق بهاداری که سررسید واقعی آنها یک سال یا کمتر است) به وسیله واحدهای اقتصادی که نیاز به وجوه مالی کوتاه مدت دارند، منتشر و به واحدهای اقتصادی که دارای وجوه مالی مازاد کوتاه هستند، فروخته می شود. این اوراق بهادار بازار پول پس از انتشار در بازارهای ثانویه فعال، مورد معامله قرار می گیرد. بازارهای ثانویه نیز ساز و کار مشابهی را طی می کنند با این تفاوت که سررسید اوراق بهادار بازار سرمایه بیش از یک سال است. آن دسته از افرادی که در بازارهای سرمایه مشارکت می کنند به طور معمول برای تامین نقدینگی کوتاه مدت خود، در برخی از ابزارهای بازار پول از اهمیت زیادی برخوردارند، چرا که در هر زمانی باید مقدار به نسبت ثابتی از وجوه مالی نقد را به صورت آماده در دسترس داشته باشند. در واقع، رشد ابزارهای بازار پول، به ویژه اوراق تجاری، در طول چند دهه گذشته سبب کاهش نقش موسسات مالی به عنوان منبعی برای وجوه مالی مورد نیاز بخش تجاری در هر دو حوضه عرضه و تقاضا شده است.

بازار پول به بازارهایی اطلاق می شود که در آنها اوراق بهادار بدهی یا ابزارهایی که سررسید آنها کمتر از یک سال است، معامله می شود. علت شکل گیری بازارهای پول نیاز فوری افراد، شرکت ها و دولت هایی است که وجوه نقدی آنها جوابگوی نیازهای کوتاه مدتشان نیست و به همین دلیل به وجوه نقد فوری نیاز دارند. برای مثال، اگرچه دولت مرکزی اقدام به جمع آوری فصلی مالیات ها می کند، اما واقعیت این است که مخارج عملیاتی و مخارج دیگری دارند که به صورت روزانه به آن نیاز خواهند داشت و از طرف دیگر میزان نیاز روزانه آنها از الگوی مشخصی تبعیت نمی کند. از آنجا که نگهداری بیش از حد نقدینگی اغلب هزینه هایی با عنوان هزینه فرصت را برای شرکت ها به همراه دارد، واحدهای اقتصادی به طور معمول سعی می کنند حداقل وجوه نقدی را که جوابگوی نیازهای معاملاتی روزمره آنها باشد، نگهداری کنند. در نتیجه، واحدهای اقتصادی سعی دارند مازاد وجوه نقدی خود را در اوراق بهادار مالی کوتاه مدتی که در صورت نیاز به سرعت و با کمترین هزینه قابل تبدیل به وجوه نقد باشد، سرمایه گذاری کنند. بازارهای پول با دارا بودن این ویژگی ها این امکان را فراهم می کنند که مبالغ زیادی در کوتاه مدت و به طور سریع و با کمترین هزینه از تامین کنندگان وجوه مالی به مصرف کنندگان وجوه مالی انتقال یابد. ابزارهای بازار پولی ضمن ایجاد فرصت های سرمایه گذاری، سبب می شود که سرمایه گذاران، در مقایسه با نگهداری وجوه در نزد خود (که در عمل فاقد بهره است)، بازده بالایی را از سرمایه گذاری خود کسب کنند، به نحوی که با توجه به ماهیت کوتاه مدت ابزارهای بازار پول، سرمایه گذاری آنها از قدرت نقد شوندگی بالا برخوردار بوده و به نسبت فاقد ریسک نکول است.

بازارهای پول و ابزارهای بازار پول دارای سه ویژگی اصلی هستند:

  • اول اینکه، ابزارهای بازار پول اغلب با ارزش اسمی بالا به فروش می رسند. بسیاری از کسانی که در بازارهای پول مشارکت می کنند، تمایل و یا نیاز دارند وجوه نقد بالایی را استقراض کنند، به همین دلیل هزینه های معاملات در مقایسه با بهره پرداختی ناچیز است. حجم این معاملات اولیه مانع از آن می شود که بسیاری افراد سرمایه گذار بتوانند به صورت مستقیم در اوراق بهادار بازار پول سرمایه گذاری کنند . به همین دلیل، افراد اغلب به طور غیر مستقیم و با کمک موسسات مالی از قبیل صندوق سرمایه گذاری مشترک بازار پول یا صندوق های سرمایه گذاری کوتاه مدت، به سرمایه گذاری در ابزارهای بازار پول اقدام می کنند.
  • دوم اینکه، ابزارهای بازار پول ریسک نکول یا ریسک ناتوانی در پرداخت اصل و فرع بدهی پایینی دارند. از آنجا که وجوه نقدی که در بازارهای پول وام داده می شود، برای عودت سریع به وام دهنده باید در دسترس باشد، ابزارهای بازار پول فقط برای آن دسته از وام گیرندگانی منتشر می شود که از رتبه ی اعتباری بالا و ریسک نکول پایین برخوردار باشند.
  • در نهایت، سررسید اوراق بهادار بازار پول باید یک سال یا کمتر از یک سال باشد. هرچه سررسید اوراق بهادار بدهی طولانی تر باشد، ریسک نرخ بهره و حداقل بازده مورد انتظار آن بیشتر خواهد بود. با توجه به رابطه معکوس میان نرخ بهره و قیمت اوراق بهادار، می توان گفت که اوراق بهادار کوتاه مدت تغییرات نرخ بهره کمتر و در نتیجه ریسک کمتر دارند و همین تاثیر قابل توجهی بر ارزش و قیمت بازار اوراق بهادار خواهد داشت.

مقالات

نظرات بسته هستند